//
هم‌اکنون می‌خوانید...
وبلاگ

علی رضا سربازی: حقوق طبیعی در حاکمیت اسلامی (قسمت دوم)

در ساختار تاریخی سنتی و پادشاهی ایران، آنچه از حقوق طبیعی و اجتماعی می بینیم حقوق رعیتی آنهم در فرم بشدت سلیقه ای آن است. سیستم ظل اللهی پادشاهی که شاه را سایه خدا بر روی زمین می شمرد، چنان تقدسی را بر ذهنیت جامعه تحمیل کرده بود که وجود حاکمیت ملی بعنوان یک اصل بدیهی به ذهن احد الناسی خطور نمی کرد. پس اراده و خواست خداوند سرچشمه مشروعیت حاکمیت بود و تئوری حاکمیت خداوند تئوری غالب اداره مملکت شمرده می شد. پس از برقراری استبداد مذهبی در ایران نیز همین نظریه به شکل دیگری سرنوشت حاکمیت و حقوق اجتماعی را در ایران دگرگون کرد. تحول این نظریه این بار بدین شکل نبلور یافت که قدرت سیاسی هدیه ای است الهی که صاحبین آن بنابر عرف فقهی تنها در برابر خداوند پاسخگو هستند و نه در برابر ملت. در هر دو حالت قدرت نامحدود بمثابه ابزاری برای سرکوب دگر اندیشان و مطالبین حقوق اجتماعی به کار گرفته می شود.
اما سرانجام دگرگونی های عمیق اجتماعی در غرب و برقراری کانال های ارتباط اقتصادی و اجتماعی با اروپای مدرن باعث پدید آمدن جنبش هایی در بدنه نظام اجتماعی در راستای احقاق حقوق طبیعی و بشری در ایران شد. پیامد این حرکت جایگزینی سطلنت مشروطه به نوع مطلقه آن بود که فصل نوینی از توجهات به سمت رعایت حقوق طبیعی برای طبقه متوسط جامعه را گشود.
حقوق شهروندی در ایران پیش از حاکمیت اسلامی بموجب قانون اساسی مشروطه و به تاریخ هشتم دی ماه هزار و دویست و هشتاد و پنج مدون شد. بیراه نیست اگر بگوییم همین قانون که کپی تقریبا قابل قبولی از قوانین اساسی کشور بلژیک و فرانسه بود برای اولین بار مساله به رسمیت شناختن حقوق طبیعی و فردی را در جامعه استبداد زده ایران مطرح کرد. اما همین این قانون که پتانسیل بسیار خوبی داشت تا به مرور زمان اصلاح شده و چهره مدرن تری به خود بگیرد پس از استقرار جمهوری اسلامی با به کار گیری انگاره های مذهبی تقریبا قسمت اعظم اعضای نظام اجتماعی را به اشکال زیر از حقوق فردی خود محروم ساخت.
یک) نظام حکومتی را بر پایه دین اسلام قرار داده و مذهب شیعه دوازده امامی و به تبع آن پیروان آن را صاحبین اصلی حقوق طبیعی قلمداد کرد. (مقدمه قانون)
دو) قرار گرفتن هر ایرانی زیر چتر حمایت قانون را منوط به رعایت موازین اسلامی کرد. (اصل بیستم)
سه) حمایت از حقوق بانوان، ایجاد زمینه های مساعد برای رشد و شخصیت زن و احیای حقوق وی، حمایت از مادران، رسیدگی حقوقی به دعاوی مربوط به بانوان و اعطای قیمومیت فرزند به مادران را تنها با رعایت موازین اسلامی مجاز شمرد. (اصل بیست و یک)
چهار) آزادی بیان از طریق مطبوعات را تنها به شرط عدم مخل بودن در مبانی اسلام مجاز شمرد. (اصل بیست و چهار)
پنج) آزادی شکل گیری جمعی در قالب تشکل ها، احزاب و انجمن های صنفی و سیاسی را مشروط به عدم نقض موازین اسلامی نمود. (اصل بیست و شش)
شش) حق انتخاب شغل، و زمینه سازی برای امکان اشتغال را تنها در شرایطی محترم شمرد که مخالف اسلام نباشد. ( اصل بیست و هشتم)
هفت) اصل مالکیت را محترم شمرد مشروط بر اینکه از محدوده قوانین اسلام تجاوز نکند. (اصل صد و چهل و چهار)
هشت) ساز و کار و مکانیزم دادرسی را تنها طبق موازین اسلام تعیین کرد. (اصل شصت و یکم)
نه) حوزه عملکرد نمایندگان ملت را در مرز استنباط فقهایی قرار داد که تصمیمات اخذ شده را با قوانین اسلام مطابقت دهند. (اصل نود و یکم)
ده) وجود شوراها را ضروری تشخیص داد ولی پذیرش تصمیمات آنها را منوط به انطباق با موازین اسلام قرار داد. (اصل یکصد و پنجاه)
یازده) شرط اصلی رهبری را کفایت لازم برای هدایت امت اسلام دانست. (اصل یکصد و نه)
دوازده) عفو یا تحفیف مجازات محکومین توسط رهبر را به شرط انطباق موازین اسلامی تعریف کرد. (اصل یک صد و دهم)
سیزده) ریاست جمهور منتخب مردم را مجبور کرد تا در سوگندنامه خود از پیامبر اسلام و اهل بیت استعانت بجوید.(اصل صد و بیست و یک)
چهارده) اجرای حدود اسلامی را بر عهده قوه قضائیه گذارد. (اصل یکصد و پنجاه و ششم)
پانزده) قضات را مخیر کرد تا با استناد به منابع معتبر اسلامی حکم صادر کنند. (اصل یکصد و شصت و هفتم)
شانزده) جرم سیاسی و مطبوعاتی را با موازین اسلامی مستند کرد (اصل یکصد و شصت و هشتم)
هفده) آزادی بیان در صدا و سیما را محدود به رعایت موازین اسلامی کرد. (اصل یکصد و هفتاد و پنجم)
این تنها نمونه هایی بود از بیش از دویست بار استفاده از واژه اسلام و صفت اسلامی در قانون اساسی جمهوری اسلامی. ناگفته پیداست که ضریب تولید مرز و محدودیت در حوزه حقوق فردی و طبیعی تا چه پایه توسط عملیاتی شدن چنین قانونی بالا می رود. (ادامه دارد…)

Advertisements

گفت‌و‌گو‌ها

هنوز دیدگاهی داده نشده است.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

كمك مالى خود را براى ما ارسال داريد

طومار حمايت از زندانيان سياسي, لطفا امضا كنيد

ما را در تویتر دنبال کنید!

خطا: توییتر پاسخ نداد. خواهشمندیم چند دقیقه صبر کنید و این صفحه را بازآوری نمایید.

آرشیو ماهانه

مدیران وبلاگ

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: